Câu hỏi thường gặp

Nếu không tìm thấy giải đáp thỏa đáng, bạn có thể liên hệ với chúng tôi.

Ngoài ra bạn có thể thử chức năng tìm kiếm trên website để có câu trả lời nhanh nhất.

Tôi cảm thấy mình bị ung thư?

Trước tiên chúng tôi rất mong quý bạn đọc bình tĩnh và thư giãn. Tuy ngày nay ung thư đang là một vấn đề nóng và được đưa tin rất nhiều trên báo đài. Cùng với đó trên nhiều diễn đàn rất nhiều người do hiểu biết chưa đầy đủ hoặc do những mục đích riêng mà làm quá lên rất nhiều vấn đề liên quan. Trong luồng thông tin đa chiều đó, bạn đọc bị nhiễu loạn và có cảm giác ung thư lúc nào cũng có thể ập đến là điều dễ hiểu. 

Tuy nhiên, theo thống kê năm 2018 của Tổ chức Y tế Thế giới, xuất độ mắc ung thư chuẩn tuổi ở Việt Nam là 151.4 trên 100 000 dân. Điều có có nghĩa là nếu không tính riêng theo từng độ tuổi thì cứ khoảng 2000 người Việt Nam mới có 3 người mắc ung thư. Do đó, chúng tôi mong rằng bạn đọc hãy an tâm rằng nếu không có triệu chứng gì mà đơn thuần chỉ là cảm giác hoặc một vài xáo trộn nhỏ mang tính tạm thời như ăn không tiêu, "hơi mệt mệt",... thì trong phần lớn các trường hợp cơ thể bạn vẫn hoàn toàn bình thường. Nếu thực sự có các dấu hiệu cảnh báo hoặc vẫn còn cảm giác lo lắng, hãy đến gặp các bác sỹ chuyên khoa để được chẩn đoán và tư vấn.[1] 

Bạn cũng có thể tìm hiểu thêm về cách phòng ngừa, tầm soát ung thư và chẩn đoán sớm ung thư cũng như các dấu hiệu cảnh báo ung thư đã được chúng tôi đăng trên website này.

Tài liệu tham khảo

[1] - Globocan 2018

Tôi thấy mình có dấu hiệu đã được cảnh báo là có thể mắc ung thư?

Có rất nhiều dấu hiệu cảnh báo ung thư. Tùy thuộc vào mỗi loại ung thư sẽ có những dấu hiệu khác hoặc giống nhau. Ngược lại cùng một dấu hiệu có thể là chỉ điểm của nhiều loại ung thư khác biệt, có thể là dấu hiệu của những bệnh lý không phải ung thư, hoặc đôi khi cũng xảy ra trên cơ thể hoàn toàn bình thường và sẽ tự hết sau đó. Ví dụ khàn tiếng là dấu hiệu cảnh báo ung thư thanh quản nhưng cũng xảy ra trên bệnh nhân viêm thanh quản hoặc trào ngược dạ dày thực quản.

Theo một nghiên cứu tiến hành tại Na Uy khoảng 40% bệnh nhân ung thư trước đó có các dấu hiệu cảnh báo trước đó. Khả năng một người bị ung thư có các dấu hiệu cảnh báo cao hơn khả năng một người bình thường có các dấu hiệu cảnh báo từ 1.5 - 8.2 lần (likelihood ratios = 1.5 - 8.2). Tuy nhiên điều này không có nghĩa khi có dấu hiệu cảnh báo là chắc chắn bạn sẽ mắc bệnh. Thực tế với chỉ một dấu hiệu gợi ý sẽ không làm nguy cơ mắc bệnh của bạn tăng lên nhiều. Cũng trong nghiên cứu trên cho thấy giá trị tiên đoán dương của các dấu hiệu cảnh báo ung thư dao động từ 0.8 - 3.8%. Nghĩa là trong 100 người có dấu hiệu cảnh báo thì chỉ có khoảng 1 - 4 người mắc ung thư.[2]

Do đó, khi có các dấu hiệu cảnh báo bạn đọc không nên quá lo lắng, không nên tự quy kết bản thân đã mắc ung thư. Càng không nên tự điều trị theo các phương pháp lan truyền. Điều đúng đắn nhất lúc này là gặp bác sỹ chuyên khoa để được chẩn đoán và tư vấn.

Tài liệu tham khảo

[1] - Susanne G Ingebrigtsen, Benedicte I Scheel, Børge Hart, Tommy Thorsen, Knut Holtedahl; Frequency of ‘warning signs of cancer’ in Norwegian general practice, with prospective recording of subsequent cancer, Family Practice, Volume 30, Issue 2, 1 April 2013, Pages 153–160

Tôi cảm thấy mình rất khỏe, tại sao phải đi tầm soát

Xin chúc mừng bạn có sức khỏe ổn định. Đối tượng hướng tới của các chương trình tầm soát chính là những người khỏe mạnh giống bạn. Mục tiêu là tìm ra những sang thương từ khi chúng chưa trở thành ung thư và chưa gây ảnh hưởng đến sức khỏe. Đây là lúc thuận lợi nhất khi mà khả năng chữa khỏi gần đạt 100% và bệnh nhân có sức khỏe tối ưu để tiếp nhận điều trị.

Tuy nhiên không phải bất kỳ ai cũng cần tầm soát. Mỗi loại ung thư có chỉ định tầm soát và chẩn đoán riêng. Hãy đọc các bài viết của chúng tôi hoặc đừng ngại ngần liên hệ nếu bạn không tìm thấy điều mình cần.

Tầm soát đầy đủ có giúp tôi chắc chắn không bị ung thư?

Rất tiếc là không. Tầm soát có thể giúp phát hiện các trường hợp bệnh lý ở giai đoạn tiền ung thư hoặc ung thư giai đoạn sớm. Từ đó giúp việc điều trị đạt hiệu quả cao nhất. Tầm soát không phải là một phương tiện để đảm bảo bạn không bị ung thư.

Khi nào tôi nên bắt đầu tầm soát?

Mỗi bệnh lý có một lịch tầm soát riêng. Mỗi cá thể tùy theo giới tính, độ tuổi, các tiền sử của bản thân và gia đình sẽ có một lịch tầm soát và các bệnh lý cần tầm soát riêng. Cá thể hóa giúp cho tầm soát đạt được hiệu quả tối ưu. 

Bạn đọc có thể tìm hiểu thông qua các bài viết của chúng tôi, liên hệ với chúng tôi. Hoặc để có lời khuyên trực tiếp và chính xác nhất, hãy đến gặp các bác sỹ chuyên khoa ung thư.

Tôi nên bắt đầu tầm soát ở đâu?

Bạn nên bắt đầu tại các bệnh viện, cơ sở y tế uy tín, có khoa ung bướu và có đầy đủ phương tiện để tầm soát. Xin lưu ý rằng hiện tại chưa có bằng chứng khoa học về việc tầm soát và chẩn đoán ung thư bằng các phương pháp dân gian, y học cổ truyền, y học Trung Hoa,...

Tôi có cần nhịn ăn trước khi đi tầm soát không?

Vừa có vừa không. Tầm soát ung thư đại trực tràng bằng các phương tiện hình ảnh sẽ yêu cầu chuẩn bị ruột trước đó và bạn sẽ cần nhịn ăn trước khi đi tầm soát. Tầm soát ung thư vú và ung thư cổ tử cung thì không cần nhịn ăn. 

Tôi thấy người quen bị nặng hơn sau khi điều trị ung thư?

Điều trị ung thư không phải luôn luôn thành công. Tuy nhiên nếu không điều trị thì khả năng thất bại là gần như hoàn toàn. Do đó cân nhắc giữa lợi ích và tác hại, các bác sỹ sẽ đưa ra những phương pháp mà khả năng sẽ đem lại lợi ích cho người bệnh là cao nhất. 

Tôi muốn tầm soát bằng PET/CT?

Chắc hẳn bạn đã nghe rất nhiều lời quảng cáo và các tin lan truyền trên internet về ưu thế của PET/CT so với các phương pháp khác. Tất cả các bác sỹ đều biết điều đó. Tuy nhiên, cũng như mọi phương tiện chẩn đoán khác, PET/CT không bao giờ là tiêu chuẩn vàng trong ung thư. PET/CT như tên gọi của nó, là sự kết hợp giữa hình ảnh chuyển hóa của PET và hình ảnh cấu trúc của CT từ đó làm tăng độ nhạy và giá trị của phép chẩn đoán. Vấn đề rằng không phải tất cả tổn thương tăng chuyển hóa trên PET đều là ung thư và không phải tất cả tổn thương ung thư và tiền ung thư đều tăng hoạt động chuyển hóa. Đến thời điểm hiện tại vẫn chưa có bất kỳ một nghiên cứu nào chứng minh PET/CT có lợi ích trong tầm soát. Việc phát hiện một tổn thương không rõ ràng trên PET/CT đôi khi sẽ gây khó khăn cho chẩn đoán khi các phương pháp khác đều cho kết quả bình thường. Lúc này việc theo dõi được đặt ra và chỉ có thể theo dõi bằng PET/CT, từ đó gánh nặng về kinh tế và tinh thần sẽ đè nặng lên bệnh nhân.

Tóm lại, đến thời điểm hiện tại PET/CT không có vai trò để tầm soát ung thư trên người khỏe mạnh. Sử dụng PET/CT luôn được các bác sỹ chuyên khoa ung thư cân nhắc rất kỹ lưỡng trên từng chỉ định cụ thể mà thường là sử dụng cho những bệnh nhân đã được chẩn đoán ung thư.

Tôi thấy có nhiều kỹ thuật tiên tiến hơn, tại sao bác sỹ vẫn chỉ định phương pháp cũ?

Các bác sỹ đều làm việc dựa trên nguyên tắc đem lại lợi ích tốt nhất cho bệnh nhân. Không có phương pháp nào là tối ưu. Mỗi phương pháp đều có những ưu, nhược điểm riêng và phù hợp cho từng hoàn cảnh, bệnh lý khác nhau. Ngoài ra điều kiện của bệnh nhân và điều kiện của cơ sở y tế cũng là một yếu tố tác động quan trọng. 

Hãy thảo luận với bác sỹ của bạn để biết được lý do chính xác và lợi ích bạn nhận được khi theo phương pháp đó.

Tôi có thể giải trình tự gen để tầm soát ung thư không?

Rất tiếc đến thời điểm hiện tại câu trả lời vẫn là không. Ung thư ngoài một số ít trường hợp do di truyền hoặc đột biến từ tế bào phôi thai, tức là đột biến gen xuất hiện trên tất cả các tế bào của cơ thể. Còn lại, phần lớn các trường hợp đột biến gen xảy ra đơn lẻ tại một vùng nhỏ của một bộ phận hoặc cơ quan nào đó. Cần thời gian để các tế bào này mới phát triển thành ung thư xâm lấn và di căn khắp cơ thể. Do đó giải trình tự gen hầu như không có vai trò gì trong tầm soát ung thư.

Tôi đã giải trình tự gen, kết quả cho thấy tôi không bị đột biến gây ung thư nào. Như vậy có đảm bảo tôi không bị ung thư?

Rất tiếc là kết quả giải trình tự gen bình thường cũng không thể đảm bảo chắc chắn bạn không bị ung thư. Vì đột biến sinh ung thư có thể xảy ra ở bất kỳ tế bào nào trong cơ thể. Giải trình tự gen nếu như không thực hiện ngay trên tế bào đó hoặc các tế bào thuộc dòng đó thì không thể phát hiện được.

Tôi thấy ăn uống để không bị ung thư quá khó khăn?

Đúng vậy, mặc dù nhiều chuyên gia cho rằng ăn uống không đúng cách chiếm đến 30% nguyên nhân gây ung thư. Tuy nhiên thực hành ăn uống để tránh được nguy cơ này là không thể. Và dù kiêng khem hết sức bạn cũng chỉ có thể giảm nguy cơ chứ không thể đảm bảo sẽ không bị ung thư.

Do đó bạn cần cân bằng mọi thứ. Cân bằng giữa nhu cầu thưởng thức, nhu cầu giao tiếp trong xã hội, nhu cầu ăn uống lành mạnh. Nên nhớ là mặc dù không thể đảm bảo ăn uống lành mạnh sẽ giúp bạn tránh ung thư hoặc các bệnh khác, tuy nhiên một chế độ ăn hợp lý sẽ giúp bạn có cơ thể khỏe mạnh và nguy cơ bệnh lý cũng được giảm đi đáng kể.

Nếu tôi tránh khỏi tất cả các yếu tố nguy cơ thì điều này có giúp tôi chắc chắn không bị ung thư?

Rất tiếc câu trả lời vẫn là không. Các yếu tố nguy cơ gây ung thư có rất nhiều và rất nhiều yếu tố trong số đó là không thể tránh khỏi ví dụ như tuổi, giới tính, gia đình... Ngoài ra thì ung thư là kết quả từ sự đột biến gen và điều này có thể vô tình xảy ra trong đời sống mà không cần bất kỳ một yếu tố tác động ngoại lai nào. Tuy nhiên, hãy giảm tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ một cách tối đa mà bạn có thể. Điều này sẽ giúp bạn giảm nguy cơ bị ung thư đi rất nhiều.